Sterrenbeelden herkennen 2018-02-20T17:47:12+01:00

Wanneer we op een heldere nacht naar de hemel kijken worden we overspoeld door fonkelende sterren.  Het zou natuurlijk leuk zijn moesten we op dat ogenblik de sterrenbeelden herkennen maar … hoe beginnen we daaraan?

Er bestaan natuurlijk allerhande sterrenkaarten die ons wegwijs maken maar wanneer we als beginneling zo’n kaart bestuderen vinden we soms door het bomen het bos niet meer.  Nochtans bestaan er heel eenvoudige trucjes om gemakkelijk de sterrenbeelden te identificeren en om van het ene naar het andere sterrenbeeld te hoppen.

De truc die door iedereen wordt toegepast noemt asterisme.  Een minder gekend woord voor iets wat we eigenlijk automatisch doen.  Daarbij wordt een groep sterren gezocht die een heel duidelijke figuur vormen.  Die herkenbare figuur is geen sterrenbeeld op zich maar een simpele manier om de sterrenbeelden te vinden en te herkennen.  De bekendste voorbeelden van asterismen zijn: het steelpannetje, de zomerdriehoek, de winterzeshoek, de gordel van Orion…

Door de IAU (International Astronomical Union) werden 88 sterrenbeelden (op het noordelijk en zuidelijk halfrond samen) vastgelegd.  Alle andere figuren zijn dus asterismen.

Noot: er bestaat ook een lijst met asterismen die enkel te zien zijn door een telescoop. Hiervoor verwijzen wij naar de STAR-lijst.  Deze lijst werd opgesteld door Philip S. Harrington en noemt Small Telescope Asterism Roster (STAR).

Enkele heel gekende asterismen

Van de Grote Beer naar de Poolster en de Kleine beer

Wellicht een van de helderste asterismen is het steelpannetje van de Grote Beer. Dit sterrenbeeld is het ganse jaar zichtbaar aan de hemel en toonde al menig reiziger de weg.

Kijk gewoon richting het noorden. Het steelpannetje is een deel van de Grote beer en is duidelijk herkenbaar aan de vier sterren in een trapeziumvorm met daaraan nog drie helder sterren. Die zeven sterren draaien steeds rond de zwakkere Poolster. Om de Poolster te vinden trek je een denkbeeldige rechte lijn door de twee verste sterren (Merak en Dubhe) van het pannetje. Vijf maal de afstand tussen die twee sterren brengt ons bij de Poolster en vandaar bij de Kleine Beer.

Tip: beweeg eens je muiscursor over de afbeelding hiernaast

De Poolster

De Poolster is een vrij heldere ster en meestal goed waar te nemen.  Alle andere sterren draaien rond deze Poolster.

De Kleine Beer, die als twee druppels op zijn grote broer lijkt, is minder helder (Magnitude 2 en meer).

Te lande (zonder lichtpollutie) en bij een heldere maanloze hemel is hij echter heel goed te zien in het noorden, op zo’n 51° boven de horizon.

Cassiopeia

Wanneer men een even lange lijn trekt van de Grote beer, door de Poolster ziet men een sterrenbeeld dat er uitziet als een ‘W’ of een ‘M’.  Dit is het sterrenbeeld Cassiopeia.

In de Griekse Mythologie was Cassiopeia de koningin van Aethiopia. Haar dochter Andromeda moest geofferd worden omdat het zeemonster Cetus het land wou overstromen. Gelukkig was er Perseus die eerder al Medusa, de slangenkoningin had gedood. Hij redde Andromeda toen ze vastgeketend aan de rotsen ging, doodde het zeemonster en huwde haar, een beetje tegen de zin van haar ouders Cassiopeia en Perseus. Zelfs in die tijd waren er al strubbelingen met de schoonfamilie…

De sterrenkaart.

Hieronder tref je ook nog een sterrenkaart aan die de hemel toont zoals hij er nu uitziet. Via deze sterrenkaart zie je de hemel voor een bepaalde locatie en tijd. Deze kaart kan gebruikt worden voor het plannen van een waarneming en waar de bekendste objecten aan de hemel staan.

Gebruik:

  • Klik op datum/tijd om deze te veranderen
  • Klik op coördinaten om een andere locatie te kiezen
  • Klik op de kaart en sleep met de muis om een ander deel van de sterrenhemel te bekijken

Toetsenbordcommando’s:

(Klik eerst op de kaart en daarna op de gewenste toets. Bijv. ‘c’ om de asterismen al dan niet te tonen. Let op: de commando’s zijn hoofdlettergevoelig!)

  • c=Asterismen tonen
  • b=Sterrenbeeldgrenzen tonen
  • o=Planeetbanen tonen
  • p=Planeten tonen
  • s=Sterren tonen
  • R=meteoorradianten tonen
  • ,=Ecliptica
  • M=Melkweg tonen
  • a=Atmosfeer tonen
  • m=Galactisch raster
  • z=Equatoriaal raster
  • e=Azimutaal raster
  • i=Inverse kleuren
  • h=Andere voorstelling (Polair, Fisheye, Orthografisch, Lambert,…)
  • j-k-l=Tijd achteruit, stop, vooruit
X