Home » De Draak

De Draak

  • Hoppen
  • Technische info
  • IAU kaart
  • Mythologie
Het sterrenbeeld 'Draco'Terwijl we nog even in het gebied van de Grote en de Kleine Beer verblijven, bezoeken we ook het minder zichtbaar sterrenbeeld: de Draak.  De Draak is een lang gerekt sterrenbeeld dat precies tussen de Grote en Kleine Beer ligt.De kattenoognevel (NGC 6543).  Foto Nasa

Het sterrenbeeld is bekend om zijn grote aantal melkwegstelsels.   Een prachtige planetaire nevel is de kattenoognevel (NGC 6543) maar deze is met het blote oog niet zichtbaar door zijn zwakke magnitude van 8.

In het sterrenbeeld Draak kan je ‘regelmatig’ de meteorenzwermen ‘Draconiden’ zien.

Zo’n 5.000 jaar geleden was de ster Thuban heel belangrijk voor de navigatie.  Hij vervulde in 2700 v. Chr. de rol van Poolster en stond precies in het verlengde van de aardas.  Door de Precessie van de aardas is het noordpunt vandaag opgeschoven naar Polaris.  (Door die precessie zal de Poolster in het jaar 2100 precies in het noorden staan.)

Tussen de Grote Beer en de Kleine Beer slingert de Draak

Nederlandse naam Latijnse naam Afkorting Genitief
Draak Draco Dra Draconis
Zichtbaarheid Het gehele jaar. Voor waarnemers in Nederland en België is het sterrenbeeld circumpolair.
Grootte In grootte is Draco het 8-ste sterrenbeeld
Omgeving Het sterrenbeeld wordt omringd door Ossenhoeder (Boötes), Hercules, Lier (Lyra), Zwaan (Cygnus), Giraffe (Camelopardalis), Cepheus, Kleine en Grote beer (Ursa Minor en  Major)
Meteorenzwermen Draconiden
Ster Naam Magnitude Afstand (lichtjaren)
α Dra Thuban 3.65 309.2
β Dra Rastaban 2.78 362.4
γ Dra Eltanin 2.21 147.6
δ Dra Altais 3.06 100.4
ε Dra Tyl 3.81 145.6
ζ Dra Aldhibain 1 3.15 339.8
η Dra Aldhibain 2 2.71 87.8
ι Dra Edasich 3.28 102.2
λ Dra Giauzar 3.81 334.5
μ Dra Arrakis 4.90 88.03
ν Dra Kuma 4.84 100.1
ξ Dra Grumium 3.71 111.5
σ Dra Alsafi 4.65 18.81
ψ Dra Dziban 4.56 71.92

Draak IAU kaart

 

 

Heracles en Atlas (ca. 490–480 v.Chr., Nationaal Archeologisch Museum van Athene)Draco is één van de vroegst beschreven sterrenbeelden en kwam als Taweret, de godin van de noordelijke hemel, al voor in astronomische gegevens van de oude Egyptenaren. De Grieken noemden het “Draco”, de draak, die in één van hun mythes voorkomt als Ladon, een enorme draak met honderd koppen die elk een verschillende taal spraken.

In sommige verhalen kreeg hij van Hera de opdracht samen met de Hesperiden (zeven nimfen uit het land Hesperia) de Boom met de Gouden Appels te bewaken. Omdat Hera de Hesperiden niet volledig vertrouwde, liet ze de boom voor de zekerheid ook bewaken door Ladon. Als Ladon met zijn lijf gekronkeld rond de boom in de tuin lag hoefde Hera niet voor haar appels te vrezen.

De draak sliep nooit, en zou volgens sommige verhalen de mogelijkheid hebben met mensen te praten. Uiteindelijk is de draak door Heracles (Hercules) verslagen. In andere verhalen wordt echter verteld dat Ladon het gouden vlies bewaakte, en dat hij door Jason is verslagen.

Heracles doodt de draak LadonAtlas speelt een rol bij de twaalf werken van Heracles. Heracles had de opdracht gekregen om de Gouden Appels van de boom uit de tuin van de Hesperiden te stelen, maar een sterveling kon dit niet ongestraft doen, want de boom was een huwelijksgeschenk van Gaia (moeder Aarde) aan Zeus en Hera en schonk diegene die ervan at de onsterfelijkheid.

Atlas had gevochten aan de zijde van de Titanen, die Kronos steunden in de oorlog tegen Zeus. Maar deze verloren de strijd. Atlas kreeg een speciale straf van Zeus en werd veroordeeld om op de Westerse rand van de aarde te gaan staan en het hemelgewelf (Uranus) op zijn schouders te dragen.

Heracles zocht een manier om de draak uit te schakelen en de appels in zijn bezit te krijgen. Om zijn opdracht uit te voeren zocht hij de steun van Atlas, die volgens sommige bronnen de vader van de Hesperiden is. Hij leek een goede medestander door zijn straf van Zeus.

De Draak en de Grote BeerAtlas stemde er mee in Heracles te helpen, maar hij zag nog één groot probleem: de Draak. Heracles vond de draak niet zo’n probleem: hij nam pijl en boog en schoot de draak met één welgemikt schot dood.

Heracles vroeg Atlas de appels te gaan plukken, terwijl hij het zware hemelgewelf even van hem zou overnemen. Maar toen Atlas terugkwam met de appels wilde deze het hemelgewelf niet weer overnemen : hij was immers van een hele last verlost. Heracles gebruikte een list en vroeg of Atlas heel even de last wilde overnemen zodat hij een doek op zijn schouders kon leggen om het gewicht draaglijker te maken. Toen Atlas de hemel weer even optilde, wandelde Heracles weg met de appels.

Atlas torst de wereldIn een alternatieve versie bouwde Heracles de “Heracleszuilen” die de hemel dragen en bevrijdde op die manier Atlas van zijn straf.

Bij de geschiedschrijver Herodotos werd Atlas gelijk gesteld aan het gelijknamige Atlasgebergte. Volgens deze legende probeerde Atlas een verdwaalde Perseus weg te jagen. Maar Perseus gebruikte het hoofd van Medusa om Atlas in steen te veranderen en toen hij neerviel, ontstond het Atlasgebergte. Dit verhaal kan niet verzoend worden met de verhalen waarin Atlas Heracles ontmoet en geholpen heeft met zijn twaalf werken.

Om Ladon te bedanken voor zijn bewezen diensten, plaatste Hera hem aan de hemel als het sterrenbeeld Draak.

X